Ներկայացնում ենք Forbes ամսագրի կայքում հրապարակված ARARAT Armenian Brandy: How Tradition, Terroir & Time Shape A Classic հոդվածի հայերեն թարգմանությունը՝ կրճատումներով:

Արա Գրիգորյանը համաշխարհային ալկոհոլային խմիչքների ոլորտի փորձառու ղեկավար է՝ գրեթե չորս տասնամյակ կառավարման փորձով։ Ավարտելով Հայկական ազգային գյուղատնտեսական ինստիտուտը՝ նա 1985 թվականին միացել է Երեւանի կոնյակի գործարանին։ 2009-2013 թվականներին զբաղեցրել է գործադիր տնօրենի պաշտոնը, իսկ ներկայումս հանդիսանում է գործարանի տնօրենների խորհրդի նախագահ եւ Pernod Ricard Eastern Europe-ի գործադիր տնօրեն։

Ինչն է դարձնում հայկական կոնյակը յուրահատուկ

Հարցին, թե ինչով է հայկական կոնյակը տարբերվում աշխարհի այլ կոնյակներից, Գրիգորյանը նշում է՝ պատասխանը սկսվում է խաղողից, բայց դրանով չի սահմանափակվում. 

«Տեղական խաղողը մեկնարկային կետն է, բայց այն միայն մի մասն է այն ամբողջության, որը հայկական կոնյակը, եւ մասնավորապես ARARAT-ը, դարձնում է յուրահատուկ»։

Հայկական կոնյակի արտադրությունը կարգավորվում է խիստ նորմերով՝ սահմանելով օգտագործվող խաղողի տեսակներն ու մշակման մեթոդները։ Սա միայն աշխարհագրական ծագման հարց չէ, այլ ամբողջական արտադրական մշակույթ՝ ձեւավորված տարածքի առանձնահատկություններով, կարգավորող դաշտով եւ տասնամյակների փորձով։

ARARAT-ի կարեւոր առավելություններից է նաեւ ամբողջովին տեղական մատակարարումը։ Ընկերությունն ունի արտադրական մասնաճյուղեր երկրի տարբեր մասերում եւ խաղողը մթերում է Արարատյան դաշտավայրից եւ Տավուշից՝ Բերդի մասնաճյուղի միջոցով։

5

Արա Գրիգորյանը եւ Երևանի կոնյակի գործարանի գործադիր տնօրեն Սերգեյ Խաչատրյանը | Լուսանկարը՝ ՀՀ նախագահի աշխատակազմ

Արա Գրիգորյանի խոսքով՝ նույնիսկ խաղողի նույն տեսակի տնկման դեպքում, միեւնույն է կլիմայական տարբերություններն արտացոլվում են գինենյութի, իսկ ավելի ուշ՝ սպիրտի մեջ։ Սպիրտի այդ ներքին բազմազանությունն է, որ թույլ է տալիս ARARAT-ին ունենալ բարդ խառնուրդներ։

Պատմական գործոնը եւս առանցքային է։ ARARAT կոնյակի արտադրությունը սկսվել է 1887 թվականին, եւ այս արհեստը կատարելագործվել է սերունդների ընթացքում։ Վարպետները նախորդներից ժառանգում են տեխնիկան, համային հիշողությունն ու կարգապահությունը՝ փոխանցելով դրանք հաջորդ սերունդներին:

Այդ ժառանգված տեխնիկայի կողքին կանգնած է այն, ինչ Արա Գրիգորյանը անվանում է «ստեղծագործական հետաքրքրասիրություն», այսինքն՝ թույլ չտալ, որ ժառանգությունը ոսկրանա եւ վերածվի կարոտի։ Նրա պնդմամբ, ARARAT-ը մնում է արդիական՝ վերաիմաստավորելով ժառանգությունը եւ զարգացնելով այն՝ առանց կորցնելու իր հիմնական ինքնությունը։

Ինչպես են կովկասյան կաղնին եւ ժամանակը ձեւավորում հայկական կոնյակը

Պատմականորեն հայկական կոնյակը հնեցվել է կովկասյան կաղնու տակառներում, եւ ARARAT-ը շարունակում է հավատարիմ մնալ այդ ավանդույթին։ Սակայն, ըստ Գրիգորյանի, կարեւոր է ոչ միայն կաղնու տեսակը, այլեւ դրա հասունությունը եւ ծագման վայրը։ Փայտը պետք է լինի առնվազն 70 տարեկան եւ ընտրված համապատասխան տարածաշրջաններից։ «Կովկասյան կաղնին ինքնին որակի երաշխիք չէ. վճռորոշ են տեղանքն ու աճելու պայմանները», - ասում է նա։

ARARAT-ն ունի սեփական տակառագործական արտադրություն, ինչը, Գրիգորյանի գնահատմամբ, «պաշտպանության արժանի հիմնական կարողություն» է։ Տակառի պատրաստումը միջինում տեւում է շուրջ երեք տարի, որից մոտ երկուսը հատկացվում են բացօթյա չորացմանն ու նախապատրաստմանը՝ ապահովելու լիգնինի պատշաճ զարգացումը։ Լիգնինի կառուցվածքն անմիջականորեն ազդում է այն հյուսվածքի եւ համի վրա, որը հետագայում փոխանցվում է սպիրտին։ 

5

Արա Գրիգորյանը | Լուսանկարը՝ Pernod Ricard

Այնուամենայնիվ, «նույնիսկ կատարյալ տակառը չի երաշխավորում գերազանց կոնյակ»։ Մառանի տեղակայումը, խոնավությունն ու ջերմաստիճանը նույնքան կարեւոր են, որքան փայտը։ Տարիների ընթացքում սպիրտները տեղափոխվում են տարբեր տակառներ եւ մառանի տարբեր հատվածներ։ Սակայն կենտրոնական դերակատարը մնում է մարդը՝ վարպետը, ով պետք է կարողանա «հասկանալ» սպիրտը եւ համբերատար առաջնորդել այն ժամանակի միջով։ Այստեղ ժամանակը ոչ թե մարքեթինգային կարգախոս է, այլ տեխնոլոգիական եւ ստեղծագործական գործիք։ 

Հայկական կոնյակը որպես մշակութային խորհրդանիշ հայրենիքում եւ սփյուռքում

ARARAT-ը վաղուց դարձել է ընտանեկան եւ ազգային ծեսերի բաղկացուցիչ մաս։ Կարեւոր իրադարձություններն ու տոները հաճախ նշվում են կոնյակի բաժակով։ Ավագ սերնդի համար այն պարզապես խմիչք չէր, այլ պահվող արժեք՝ հատուկ առիթների համար, երբեմն նույնիսկ ապագա ընտանեկան հավաքների խորհրդանիշ։ 

Նույնիսկ պիտակի դիզայնը մշակութային խորհրդանիշներ է պարունակում: ARARAT Dvin-ի առաջին պիտակը, ստեղծված 1945 թվականին, նախագծել է Հակոբ Կոջոյանը, ով նաեւ հայկական զինանշանի հեղինակն է։ «Այս կապը պատահական չէ. այն ընդգծում է ապրանքանիշի եւ ազգային ինքնության ու հպարտության միջեւ սերտ փոխկապակցվածությունը», - նշում է Արա Գրիգորյանը:  

Այսօր ARARAT-ը արտահանվում է ավելի քան 50 երկիր։ Յուրաքանչյուր շիշ նպատակ ունի ներկայացնելու ոչ միայն խմիչքը, այլեւ հայկական մշակույթի եւ ավանդույթի մի մասնիկը։ Սփյուռքում շատերի համար մի շիշ ARARAT-ը հուզական կամուրջ է՝ հայրենիքի համ, որը հեշտ է տեղափոխվում, համեմատած հայկական կյանքի այլ բաղադրիչների։

Գինեգործներ, վերականգնողական խաղողագործություն եւ սեփական թորում

Ծանոթ պիտակների հետեւում թաքնված է բարդ գյուղատնտեսական եւ արտադրական ենթակառուցվածքը։ ARARAT-ը սեփական խաղողի այգիներ չունի եւ համագործակցում է հազարավոր գինեգործների հետ՝ կառուցելով երկարաժամկետ գործընկերային հարաբերություններ, որոնցից շատերը ձգվում են սերնդեսերունդ: 

«Սա պարզապես բերքի գնման պայմանագիր չէ», - նշում է Արա Գրիգորյանը, ավելացնելով, որ ընկերության մասնագետներն ամբողջ տարվա ընթացքում աշխատում են մատակարարների հետ՝ աջակցելով որակի ապահովմանը։ 

Պատասխանելով հարցին՝ ինչպե՞ս են համատեղում ավանդույթն ու նորարարությունը, Արա Գրիգորյանն ասում է. 

«Մենք պահպանում ենք դարավոր ավանդույթները, քանի որ դրանք են ARARAT-ի համը դարձնում յուրահատուկ։ Սակայն ավանդույթը չի կարող զարգացման խոչընդոտ լինել: Կոնյակի պատրաստման բնագավառում հեշտ է խրվել անցյալում, բայց ARARAT-ում մենք ապացուցում ենք հակառակը: Կարելի է հարգել ավանդույթը՝ միաժամանակ մտածելով ստանդարտից դուրս»։ 

5

Լուսանկարը՝ ARARAT

Նորարարությունն, այս տրամաբանությամբ, «սպառողների փորձը ապրանքանիշի հետ ընդլայնելու մասին է՝ պահպանելով դրա էությունը»։ Այս մոտեցման օրինակներից է 2019 թվականին թողարկված ARARAT Flavors շարքը՝ ծիրանի, սուրճի, բալի եւ մեղրի համերով եւ ալկոհոլի ավելի ցածր պարունակությամբ։ Արա Գրիգորյանի խոսքով, այս տեսակները բարձր վաճառք են ապահովում բազմաթիվ շուկաներում եւ հատկապես պահանջված են երիտասարդ սպառողների շրջանում, սակայն դիրքավորվում են որպես հիմնական արտադրանքի ճյուղ, ոչ թե դասականի փոխարինող։ 

5

Լուսանկարը՝ Մեդիամաքս

Մեկ այլ օրինակ է 2025 թվականին արված ARARAT Bourbon Cask սահմանափակ թողարկումը՝ ութ տարվա հնեցմամբ։ Սա առաջին ARARAT կոնյակն է, որը հնեցում է անցել նախկինում բուրբոն պարունակած տակառներում։ Արդյունքում ստացվել է խմիչք՝ ARARAT-ին բնորոշ մեղմ եւ հարուստ կառուցվածքով, «քաղցրահամ ածիկի եւ ծխեցված բուրբոնի երանգներով, նորարարական հնեցման մոտեցմամբ եւ յուրահատուկ օրգանոլեպտիկ հատկանիշներով»։ 

Արա Գրիգորյանի ձեւակերպմամբ՝ «նորարարությունը մտածողության ձեւ է՝ հարգել ավանդույթը, վերանայել այն եւ, երբ արդարացված է, վստահորեն գերազանցել այն»։

Թարգմանությունը՝ Դիանա Մանուկյանի